Park & tuin
Rond het kasteel ontvouwt zich een landschap dat even doordacht is als natuurlijk: een park waar architectuur en natuur elkaar ontmoeten in een zorgvuldig opgebouwde harmonie.
Een plek
van rust en ritme.
De gracht die het domein omsluit, weerspiegelt de tijd. Haar water slingert
zacht rondom het hart van het erfgoed. Aan de rand ligt een vijver—een spiegel
van seizoenen—waar riet fluistert en libellen tekenen in de lucht.
Oude bomen waken al generaties over het domein. Eik en beuk, linde en kastanje: ze vormen een levend archief, een stille stoet van schaduwen. Sommige zijn geplant bij een geboorte, anderen bij een huwelijk of een afscheid—hun wortels verbonden met verhalen die verder reiken dan het zichtbare.
De tuin
als herinnering.
Her en der zijn restanten van de oorspronkelijke tuinaanleg zichtbaar gebleven:
een formele structuur, wellicht ooit geïnspireerd door Franse symmetrie of
Engelse landschapsromantiek. Vandaag leeft het park op het ritme van de natuur,
met respect voor wat was én voor wat kan zijn. Er is ruimte voor bijen en
vogels, voor stilte en verwondering.
Bos en open veld wisselen elkaar af, in een zorgvuldig samenspel van open en gesloten ruimtes. Hier werd niet zomaar aangeplant—hier werd gecomponeerd, in lijnen van licht en groen, in kamers van buitenlucht.
Het Kasteelpark van Veulen
geschiedenis & huidige toestand
Het kasteeldomein van Veulen toont een opmerkelijke continuïteit in oppervlakte, structuur en samenstelling sinds de eerste kadastrale kaarten. Kaarten uit 1871 (Dépot de la guerre) en 1904 (Institut Cartographique Militaire) bevestigen dat slechts enkele details, zoals het 8-vormige pad in het oostelijk parkje, in de loop van de tijd werden aangepast.
Rond 1912 was het grondbezit van de familie de Donnea uitgebreid tot 113 hectare. Deze uitbreiding, onder Fernand de Donnea (1867–1949), betrof percelen die in 1841 nog toebehoorden aan lokale boeren en ambachtslieden, waardoor het domein zich uitstrekte tot aan de Veulenstraat. Ter voorbereiding van de noordelijke uitbreiding maakte De Donnea in 1915 zelf een nauwkeurige opmeting van de aanwezige bomen in het oostelijk parkje; vele daarvan behoren nog tot de oudste bomen van het domein. Deze schets diende als basis voor het niet-gedateerde ontwerp Plan de la propriété appartenant à Monsieur le chevalier de Donnea Château de Fologne à Heers, opgemaakt door de landschapsarchitect E. Galoppin. Over de exacte identiteit van Galoppin bestaat enige verwarring, gezien de aanwezigheid van meerdere tuinarchitecten en kwekers met dezelfde naam in die periode.
Het ontwerp van Galoppin herneemt veel oude elementen, zoals de smalle zuidelijke grachten, de oostelijke vijvergracht en de rechte oprijlaan naar de kasteelpoort. Het 8-vormige pad in het oude oostelijk parkje werd behouden en uitgebreid met gebogen wandelpaden die nieuwe grasvelden, struikmassieven en solitaire bomen met elkaar verbinden. Het plan voorzag kleurrijke bloemperken dichtbij het kasteel, terwijl de keuze van bomen en beplanting grotendeels werd overgelaten aan het oordeel van de opdrachtgever, rekening houdend met de natte en soms arme bodemgesteldheid van het terrein. Sommige aanplantingen, zoals de eiken bij de nieuwe toegang, stammen uit het landgoed van Jannée, het ouderlijk domein van de echtgenote van Fernand de Donnea.
Vandaag valt het park uiteen in drie duidelijk onderscheiden zones: het oostelijk parkje, de nutstuinen ten westen en zuiden van de gebouwen en de noordelijke uitbreiding. De monumentale solitaire zomereik, met een stamomtrek van 444 cm, vormt het visuele en symbolische middelpunt van het park, terwijl de oudste bomen uit de opmeting van 1915, zoals de platanen bij de brug en het oostelijke ingangsdreefje, behouden zijn gebleven. Het oostelijk parkje aan de Kasteelstraat behoudt zijn vroeg-landschappelijke karakter, met vijverarmen, bruggen en beeldbepalende bomen als kernpunten.
Van het oorspronkelijke netwerk van gebogen wandelpaden uit het Galoppinplan is vandaag enkel de oprijlaan volledig bewaard, met beboomde randen die een breed perspectief bieden over de weiden en grasvelden. Andere elementen van het plan zijn aangepast: de noordoostelijke hoek is nu dicht beboomd, terwijl een open zicht naar het noordwesten het agrarisch landschap omlijst. De noordelijke gracht, voor de helft behouden, wordt omgeven door weelderige begroeiing, waaronder fijnsparren en een taxushaag, terwijl solitaire hazelaars en overgebleven rozenranken herinneren aan de vroegere moes- en bloementuinen.
Ook het park werd toekomstbestendig gemaakt in het recente verleden: na de extreem hete zomers van 2018 en 2019 werden aangetaste fijnsparen vervangen door Sequoias, Zwarte dennen, Platanen, Kretenbomen, steeneiken en Hemlock sparren.
De vroegere rozentuin aan de noordzijde van het kasteel kreeg een nieuwe invulling: een weelderige compositie van rozen en bloementuinen waar kleur, geur en variatie elkaar doorheen de seizoenen afwisselen. Hier staat niet langer de eenheid van één soort centraal, maar de harmonie van vele — een levende symfonie van bloei die het hele jaar door het kasteel omhult met haar pracht.
Deze elementen getuigen van de rijke geschiedenis van het kasteelpark, een landschap dat het verleden in zijn structuur bewaart en tegelijkertijd een hedendaagse beleving biedt.
In 2005 verscheen in Monumenten en Landschap een uitgebreid artikel over de geschiedenis van het park.
